دسترسی آزاد به اطلاعات از ابتدای شکل‌گیری اینترنت یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های گروهی از فعالان حوزه تکنولوژی بوده و هست. اگر نگاهی به ژورنال‌های علمی و کتابخانه‌های دانشگاه‌های بزرگ بیاندازیم. پی می‌بریم حتی برای دسترسی به علم نیز، باید هزینه گزافی پرداخت. در آرمان‌خواهی‌های دهه‌های گذشته، دسترسی مردم به آموزش و فراگیری علم یکی از اصلی‌ترین ملاک‌های تحرکات اجتماعی بود. ولی با به وجود آمدن بستر گسترده اینترنت این گمان می‌رفت که دسترسی مردم به اطلاعات روز به روز آسان‌تر می‌شود. در پس این محدودیت شاید همه ما با واژه Copyright آشنا هستیم. همین یک کلمه شاید دورنمای اینترنت و دسترسی آزاد مردم به اطلاعات را محدود کرد. یکی از مهمترین و پر سروصداترین اتفاقاتی که در زمینه کپی‌رایت اتفاق افتاد، مربوط به شکایت گروه موسیقی متالیکا از پلتفرم Napster بود. دلیل این شکایت و بعدتر بسته شدن آن شکایتی بود که این گروه علیه سازندگان این پلتفرم ایراد کرد و محتوای این شکایت، سوءاستفاده از محتوای تولید شده و نقض قانون مالکیت مادی آثار تولیدی بود؛ در یک کلمه، نقض کپی‌رایت.


ولی یکی از پیچیده‌ترین و عجیب‌ترین اتفاقات رخ داده در مورد نقض دسترسی آزاد به اطلاعات، ماجرای پسر جوانی بود که در سن کم، توانست خود را به عنوان پسر اینترنت معرفی کند. آرون سوارتز یکی از فعالین حوزه «دسترسی آزاد اطلاعات» درگیر یکی از عجیب‌ترین پرونده‌های قضایی ایالات متحده شد. داستان زندگی سوارتز با همه پستی و بلندی‌هایش در اپیزود ۴۷ پادکست ChannelB روایت شده که در همینجا می‌توانید آنرا بشنوید.


ولی ماجرای سوارتز به همینجا ختم نمی‌شود. آرون توانست در طی مدت فعالیت خود به عنوان یک کنشگر اجتماعی و سیاسی، در زمینه دسترسی آزاد اطلاعات همفکران زیادی را دور خود جمع کند و در شبکه‌ای به نام Creative Commons در کنار رایان مرکلی این جنبش Copyleft را راه اندازی کند. این جنبش به مبارزه با مسدود کردن دسترسی آزاد اطلاعات می‌پرداخت و اعتقاد داشت، چیزی به نام دسترسی محدود در فضای اینترنت وجود ندارد. این جنبش اعتقاد داشت هر کسی که به دانشی دسترسی دارد از نظر اخلاقی موظف است آن را به دیگران، کسانی که توانایی مالی یا سخت افزاری برای دسترسی به آن را ندارند، منتقل کند و خلاصه؛ زندگی را در مفهوم متن‌باز یا همان Open Source می‌دید. این تفکر آرمان‌خواهی و ایدئال گرایانه، خود سوارتز را درگیر یک مشکل بزرگ کرد. پیشنهاد من برای فهمیدن دقیق و کامل این داستان، شنیدن قسمت ۴۷ پادکست کانال بی که در بالا قرار دادم، همچنین خواندن مقاله‌ای به نام The Idealist در مجله Slate و در نهایت تماشای مستندی است که جنبش - Creative Commons - از زندگی کوتاه آرون سوارتز ساخته‌اند، است. می‌توانید این مستند را در پایین صفحه مشاهده کنید.